In mijn functie als wethouder zie ik dagelijks van dichtbij de schrijnende gevolgen van het toeslagenschandaal. Rotterdam telt het grootst aantal gedupeerden, ongeveer één op de zeven gedupeerden woont hier en is door bureaucratische fouten van de overheid onterecht van fraude beschuldigd. De herstelroute van het Rijk is traag en stroperig met als tussenstand slechts 500 dossiers die sinds 2020 zijn afgehandeld, terwijl er nog duizenden op stapel liggen. Dit draagt niet bij aan herstel van vertrouwen.

Ik zie wat de kloof tussen overheid en burgers doet in mijn stad. Kwetsbare burgers vermijden ondersteuning vanuit de overheid. Hulp aanvaarden van de overheid is een risico geworden. Mijn taak als bestuurder is dan ook het herstellen van vertrouwen door redelijkheid en rechtvaardigheid te betrachten. Om dit te laten slagen heb ik de Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT) en de Commissie Werkelijke Schade (CWS) hard nodig.

Maar door de focus op de verantwoording van euro’s is een gigantisch bureaucratisch traject opgetuigd dat de gedupeerden én onze samenleving onnodig veel schade toebrengt. Inmiddels zal hieraan zo’n 9 miljard euro uitgegeven worden door het Rijk. Een derde van de middelen gaat op aan een leger van externe advies- en consultancybureaus, juristen en extra ambtenaren. Minder dan de helft gaat naar de compensatie van gedupeerden, inclusief de zogeheten Catshuisregeling en aanvullende compensatie.

Vertraging

Ik signaleer een patroon van vertraging en ineffectiviteit en wij als gemeente voelen de druk. We hebben lange wachtlijsten om Rotterdamse gedupeerden verder te kunnen helpen. De opdracht van de gemeente is om te zorgen voor een frisse start, maar dat is lastig omdat het verleden vaak nog niet is afgerond door het Rijk. Vragen over compensatie komen nu ook bij de gemeente.

Helaas kunnen we de landelijke herstelroute niet versnellen. Sterker nog, we lopen er net als andere gemeenten tegenaan dat er weinig meters worden gemaakt in de landelijke afhandeling. Onlangs werd de pauzeknop ingedrukt bij een tweede herstelroute via Stichting Gelijkwaardig Herstel – ook wel bekend als de ‘methode-Laurentien’ – vanwege vragen rondom de hoogte van de compensatie.

In de startblokken

Dit terwijl deze methode juist snel, efficiënt en transparant is. In driekwart jaar handelde de stichting 300 dossiers af en zij stond in de startblokken om op te schalen. Stichting Gelijkwaardig Herstel maakt vaart, omdat zij in staat blijken écht contact, respect en wederzijds vertrouwen op te bouwen met gedupeerden.

Nu is er ook nog een nieuw wetsvoorstel in voorbereiding over het besluit op aanvullende compensatie, waarbij het Rijk de wachttijd van zes maanden wil verlengen naar een jaar. Met uitstel van nóg een jaar. Dit is een oplossing voor het Rijk om onder de oplopende dwangsommen uit te komen, maar een onrechtvaardige en onacceptabele situatie voor tienduizenden gedupeerden.

Mentaliteitsverandering

Ouders en kinderen snakken naar een normaal leven en de overheid heeft beloofd ze daarbij te ondersteunen. We moeten alles op alles zetten om die belofte in te willigen. Dat kan ons als maatschappij alleen maar voordeel opleveren. Daarvoor is een mentaliteitsverandering nodig en een rechtvaardigere werkwijze. Wantrouwen heeft een bewezen negatief langetermijneffect: het kost meer geld, brengt blijvende emotionele schade toe en voedt achterdocht richting de overheid.

De Rijksoverheid heeft initiatieven zoals Stichting Gelijkwaardig Herstel als onafhankelijk uitvoerend partner hard nodig om de tienduizenden dossiers af te wikkelen. Er is snelheid nodig om het levensverhaal van de ouders en hun kinderen een positieve wending te geven. Erkenning voor het aangedane leed is essentieel om de waardigheid van de getroffen ouders te herstellen. De overheid moet niet terugvallen in een bureaucratisch patroon zonder menselijkheid en redelijkheid.

Menselijkheid

De overheid moet haar verantwoordelijkheid nemen en overgaan tot de beloofde herstelbetaling. Daardoor krijgen ouders en kinderen weer regie over hun leven en zullen burgers de overheid weer langzaam gaan vertrouwen. Ik roep staatssecretaris van Financiën Nora Achahbar (NSC)en de Tweede Kamer op om het patroon van vertragen te doorbreken bij de afhandeling van het toeslagenschandaal. Leer van je fouten en toon menselijkheid, door toe te werken naar rechtvaardige oplossingen vanuit wederzijds vertrouwen en redelijkheid. Dat proberen we in Rotterdam ook te doen.

LEES OOK

Geselecteerd door de redactie